5. Προσανατολισμός 

Προσανατολισμός με τη βοήθεια του χάρτη

πυξίδα

Τέλος γράφουμε το τεστ

ΤΕΣΤ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Ε' ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Ονοματεπώνυμο Μαθητή/τριας: _________________________                         ____/____/2026

Ενότητα Α' - Κεφάλαιο 5: Προσανατολισμός

Οδηγία: Βάλε ένα X στο σωστό κουτάκι [ ] για κάθε ερώτηση. (Προσοχή, μόνο μία απάντηση είναι η σωστή!).

1. Αν το πρωί σταθούμε στο προαύλιο του σχολείου και τεντώσουμε το δεξί μας χέρι προς το μέρος που ανατέλλει ο ήλιος, τότε το πρόσωπό μας κοιτάζει:

[  ] α) Το Νότο

[  ] β) Την Ανατολή

[  ] γ) Τη Δύση

[  ] δ) Το Βορρά

2. Σε έναν γεωγραφικό χάρτη, ποιο σημείο του ορίζοντα βρίσκεται πάντα στο πάνω μέρος;

[  ] α) Ο Βορράς

[  ] β) Ο Νότος

[  ] γ) Η Ανατολή

[  ] δ) Η Δύση

3. Ποιο σημείο του ορίζοντα δείχνει πάντα η μαγνητική βελόνα της πυξίδας;

[  ] α) Την Ανατολή

[  ] β) Τη Δύση

[  ] γ) Το Βορρά

[  ] δ) Το Νότο

4. Τι εννοούμε με τον όρο «σχετική θέση» ενός τόπου ή ενός αντικειμένου;

[ ] α) Το υψόμετρο που έχει από την επιφάνεια της θάλασσας.

[ ] β) Τη θέση του σε σχέση με τη θέση ενός άλλου τόπου ή αντικειμένου.

[ ] γ) Την ακριβή θερμοκρασία και τον καιρό της περιοχής.

[ ] δ) Τον συνολικό αριθμό των ανθρώπων που μένουν εκεί.

5. Ποιο είναι το νοτιότερο άκρο του ελληνικού κράτους;

[  ] α) Η Μεγίστη (Καστελλόριζο)

[  ] β) Οι Οθωνοί

[  ] γ) Το Ορμένιο

[  ] δ) Η Γαύδος

   ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

6. Γνωριμία με την Κλασική Εποχή

Η Κλασική Εποχή στη μουσική είναι η ιστορική περίοδος που εκτείνεται περίπου από το 1750 έως το 1820. Έρχεται αμέσως μετά την εποχή του Μπαρόκ και χαρακτηρίζεται από την αναζήτηση της ισορροπίας, της καθαρότητας, της κομψότητας και της απλότητας.

6.  Βήμα 1: Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ 

Συμφωνία αρ.40 in G Minor

Στόχοι: Κατανόηση των μουσικών εντάσεων (Forte / Piano), γνωριμία με τα όργανα της συμφωνικής ορχήστρας και βιωματική ανταπόκριση στις εναλλαγές της μουσικής κλίμακας (Σολ ελάσσονα).

Εισαγωγή & Ανακεφαλαίωση: Σύνδεση με το 'Τούρκικο

 Εμβατήριο' (προηγούμενη εβδομάδα).  

Παρουσίαση της 40ής Συμφωνίας ως μια μουσική γεμάτη αγωνία, ενέργεια και ένα 'ανήσυχο κυνήγι'.

Αν γραφόταν σήμερα θα μπορούσε να ήταν έτσι:

Βήμα 2: Η Συμφωνία αρ.40 Line Rider (Διάρκεια: 10 λεπτά)

 Για τη Δ' Δημοτικού: Δραστηριότητα με Ξυλομπογιές 

«Ο Χάρτης των Αντιθέσεων»:
Ακούμε προσεκτικά το πρώτο μέρος της 40ής Συμφωνίας. Ο Μότσαρτ παίζει ένα παιχνίδι κρυφτού ανάμεσα στα Σιγανά (Piano) και τα Δυνατά (Forte) ξεσπάσματα της ορχήστρας. Εργαζόμαστε ατομικά:

1. Όταν η μουσική είναι Piano (Σιγανά): Παίρνουμε την μπλε ξυλομπογιά και σχεδιάζουμεμέσα στο πλαίσιο απαλές, κυματιστές γραμμές, ακολουθώντας το ανήσυχο μοτίβο των βιολιών.
2. Μόλις ακουστεί το ξαφνικό ξέσπασμα Forte (Δυνατά): Αλλάζουμε αμέσως σε κόκκινη ξυλομπογιά και σχεδιάζεις έντονες, μυτερές γραμμές (σαν κεραυνούς), αποτυπώνοντας την ένταση όλης της ορχήστρας!

 

 Για την Ε' Δημοτικού: Αξιολόγηση με τεστ

Οι μαθητές της Ε' τάξης απαντούν στο παρακάτω κουίζ για να

 ελέγξουν τι έμαθαν:

 Μέρος Α: Ο Ντετέκτιβ της Συμφωνίας

1. Ποιος είναι ο συνθέτης της 40ής Συμφωνίας που ακούσαμε

 σήμερα;

Απάντηση: _______________________________________________________

2. Η 40ή Συμφωνία είναι γραμμένη σε Σολ ελάσσονα κλίμακα. Τι

 είδους συναίσθημα ή ατμόσφαιρα δίνει αυτό στη μουσική;

 (Κύκλωσε το σωστό)

   α) Χαρούμενο, φωτεινό και γιορτινό

   β) Ανήσυχο, δραματικό και γεμάτο αγωνία

3. Ποια οικογένεια οργάνων ακούγεται να παίζει πρώτη το

 πασίγνωστο, γρήγορο θέμα στην έναρξη του έργου;

Απάντηση: _______________________________________________________

 

Μέρος Β: Το Παιχνίδι των Εντάσεων

4. Κατά τη διάρκεια του έργου, ο συνθέτης κάνει ξαφνικές αλλαγές

 στην ένταση του ήχου. Γράψε δίπλα σε κάθε ιταλικό όρο τι σημαίνει:
• Piano (p): ________________________________________

• Forte (f): ________________________________________

 

 Μέρος Γ: Η Δική σου Άποψη

5. Αν αυτή η συμφωνία ήταν η μουσική επένδυση (soundtrack) σε

 μια ταινία, τι θα συνέβαινε στη σκηνή την ώρα που ακούγεται το

 πρώτο μέρος; Περίγραψέ το με 1-2 προτάσεις.
_______________________________________________________

_______________________________________________________

Η Συμφωνία αρ. 40  in G Minor στο πιάνο:

παιχνίδια ρυθμού: 

zumba kids:

 3o.ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΑΙ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΩ – ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ ΚΑΙ ΕΥΘΥΝΗ

 3. Συμπερίληψη: Αλληλοσεβασμός, Διαφορετικότητα

Σταματώ τις Διακρίσεις – Αποδέχομαι τον «Άλλον»

Από τις λογοτεχνικές αναπαραστάσεις στην πραγματική ζωή

Στόχοι: 

Να παρατηρήσουν και αποκωδικοποιήσουν τις πληροφορίες που παρέχει η εικονογράφηση ενός παραμυθιού

Να στοχαστούν πάνω στα παραμύθια ή στην εικονογράφηση του βιβλίου 

Να αναπτύξουν ενσυναίσθηση 

Να κατανοήσουν τα συναισθήματα των άλλων 

Να προτείνουν τρόπους έμπρακτης υποστήριξης ατόμων που βιώνουν διακρίσεις και αποκλεισμό 

3. Μια εικόνα ... χίλιες πράξεις

Ια παιδιά παρατηρούν την εικόνα στο παραμύθι, εντοπίζουν τα στοιχεία που δείχνουν την απόρριψη,  συζητούν αν έχουν βρεθεί σε αυτή τη θέση, γίνονται ένα από τα πρόσωπα της εικόνας και προτείνουν συγκεκριμένους τρόπους που θα υποστήριζαν και θα φρόντιζαν το πρόσωπο ή το χαρακτήρα που υφίσταται διακρίσεις. Τέλος φτιάχνουν ένα μικρό παραμύθι χωρις ρατσισμό και γεμάτο διαφορετικότητα.

 3ο.Δευτέρα 2 Νοεμβρίου 2026

3. Ενδιαφέρομαι και ενεργώ -Κοινωνική συναίσθηση κι ευθύνη

υποενότητα: Εθελοντισμός  διαμεσολάβηση

Αξίζει να δίνω

Δρακάκη ΙωάννηΤα μπαλόνια των αξιών

Γράφουμε στον πίνακα τις: φιλία, ελευθερία, ισότητα, αλληλεγγύη, αξιοπρέπεια, ειρήνη, δικαιοσύνη

Βλέπουμε το βίντεο και συζητάμε για τη φιλία μεταξύ των παιδιών.

Χωρίζονται τα παιδια σε ομάδες των πέντε  μαθητών και κάθε ομάδα παίρνει πέντε μπαλόνια. Ο εκπαιδευτικός τους ζητά να συζητήσουν τις αξίες που έχουν ήδη σκεφτεί και στο τέλος να επιλέξουν πέντε και να γράψουν μία πάνω σε κάθε μπαλόνι.

Συζητώντας με ολόκληρη την τάξη, προσπαθούν να μειώσουν τον αριθμό των μπαλονιών, διαλέγοντας τις σημαντικότερες αξίες για όλους. Το ότι πρέπει να μειωθεί ο αριθμός των μπαλονιών δεν σημαίνει ότι τα μπαλόνια θα καταστραφούν χωρίς δεύτερη σκέψη: Πριν καταστρέψουν οποιοδήποτε μπαλόνι, η ολομέλεια πρέπει να καταλήξει σε ομόφωνη από­φαση, πείθοντας την ομάδα που δημιούργησε το μπαλόνι να το σκάσει. (Πηγή: Νοιάζομαι και δρω: Εθελοντισμός ~ Αλληλεγγύη - CvEpyos noAf'ms

Δραστηριότητες - Ασκήσεις -  για τον εκπαιδευτικό Αθήνα 2015 Δεσμόν Μη Κερδοσκοπικό Σωματείο και Ίδρυμα Λαμπράκη)

Τέλος ζωγραφίζουν ατομικά μία ακόμη αξία σε χαρτι Α4.

«Οι Σταθμοί των Αξιών»

Στόχος: Η βιωματική κατανόηση και η σωματική έκφραση των 7 βασικών αξιών μέσα από την κίνηση και τη συνεργασία.

Υλικά:

·        • 7 σταθμοί στο χώρο (στεφάνια, καρέκλες ή θρανία) με τις αντίστοιχες καρτέλες των αξιών.

·        • Μουσική (χαρούμενος και ρυθμικός ρυθμός).

Ροή του Παιχνιδιού:

  1. Τα παιδιά κινούνται ελεύθερα στο χώρο (περπατώντας, χορεύοντας ή κάνοντας μικρά πηδηματάκια) όσο ακούγεται η μουσική.

     2. Μόλις η μουσική σταματήσει, ο εκπαιδευτικός διαβάζει δυνατά ένα από τα παρακάτω σενάρια-συνθήματα.

     3. Τα παιδιά σκέφτονται γρήγορα ποια αξία ταιριάζει και τρέχουν ή περπατούν γρήγορα προς τον σωστό Σταθμό.

4. Στον σταθμό πρέπει να χωρέσουν όλοι μαζί (αγκαλιά ή ακουμπώντας τον σταθμό) χωρίς να μείνει κανένας απέξω.

Τα 7 Σενάρια / Συνθήματα:

🤝 Φιλία: «Προσκαλώ το νέο παιδί της τάξης να καθίσει δίπλα μου και να παίξουμε μαζί!»

🎈 Ελευθερία: «Διαλέγω εγώ ποιο παιχνίδι θέλω να παίξω σήμερα στο διάλειμμα!»

⚖️ Ισότητα: «Παίζουμε όλοι μαζί, αγόρια και κορίτσια, έχοντας ακριβώς τους ίδιους κανόνες!»

❤️ Αλληλεγγύη: «Ένα παιδί έπεσε στην αυλή και έτρεξα αμέσως να το βοηθήσω να σηκωθεί!»

🌟 Αξιοπρέπεια: «Ακούμε τη γνώμη του συμμαθητή μας με προσοχή, χωρίς να τον κοροϊδεύουμε αν κάνει λάθος!»

🕊️ Ειρήνη: «Μιλάμε ήρεμα για να λύσουμε μια παρεξήγηση, χωρίς φωνές και τσακωμούς!»

🧑‍⚖️ Δικαιοσύνη: «Η δασκάλα μοίρασε τους μαρκαδόρους και τα παιχνίδια εξίσου σε όλα τα παιδιά!»

Συζήτηση & Αναστοχασμός (Κλείσιμο):

·        • Πώς νιώσατε όταν έπρεπε να χωρέσετε όλοι μαζί στον ίδιο σταθμό;

·        • Ποια αξία χρησιμοποιήσατε περισσότερο σήμερα στην τάξη μας;

  ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

5. Γνωριμία με την Κλασική Εποχή

Η Κλασική Εποχή στη μουσική είναι η ιστορική περίοδος που εκτείνεται περίπου από το 1750 έως το 1820. Έρχεται αμέσως μετά την εποχή του Μπαρόκ και χαρακτηρίζεται από την αναζήτηση της ισορροπίας, της καθαρότητας, της κομψότητας και της απλότητας.

5.  Βήμα 1: Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ  εισαγωγή και η ιστορία του συνθέτη (Διάρκεια: 10 λεπτά)

• Παρουσιάζουμε τον Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ στους μαθητές με απλό και ζωντανό τρόπο.
• Βασικά στοιχεία αφήγησης:
  • Έζησε τον 18ο αιώνα στην Αυστρία (Σάλτσμπουργκ και Βιέννη) την Κλασική εποχή.
  • Ήταν παιδί-θαύμα: Ξεκίνησε να συνθέτει από 5 ετών και γύριζε όλη την Ευρώπη δίνοντας συναυλίες με την αδερφή του.
  • Το κομμάτι που θα ακούσουμε λέγεται Rondo alla Turca ή αλλιώς «Εμβατήριο». Την εποχή εκείνη στη Βιέννη, ήταν πολύ της μόδας ο ήχος από τα οθωμανικά στρατιωτικά συγκροτήματα που είχαν τεράστια τύμπανα, ντέφια και πιατίνια. Ο Μότσαρτ εμπνεύστηκε από αυτόν τον ιδιαίτερο ρυθμό των κρουστών και έγραψε ένα έργο για πιάνο που μιμείται αυτόν ακριβώς τον ξεσηκωτικό χαρακτήρα της παρέλασης.

Βήμα 2: Η Μορφή του Ρόντο & Προβολή Line Rider (Διάρκεια: 15 λεπτά)

• Εξηγούμε τον όρο Μορφή Ρόντο (Rondo): Είναι η δομή ενός κομματιού όπου το πρώτο, βασικό θέμα (Θέμα Α) επιστρέφει ξανά και ξανά, σαν το ρεφρέν ενός τραγουδιού (Δομή: Α - Β - Α - Γ - Α...).
• Δραστηριότητα Line Rider: Προβάλλουμε στο YouTube το βίντεο "Line Rider - Rondo alla Turca".
• Παρατήρηση: Ζητάμε από τα παιδιά να προσέξουν πώς η γραμμή του αναβάτη αλλάζει σχήμα ανάλογα με τη μουσική:
  • Στο Μέρος Α η γραμμή κάνει μικρά, πυκνά ζιγκ-ζαγκ.
  • Στο Μέρος Β (Εμβατήριο) η γραμμή κάνει τεράστια άλματα και κύκλους (λούπες).
  • Στο Μέρος Γ η γραμμή γίνεται πιο ομαλή και κυματιστή.

---

 Διαχωρισμός Δραστηριοτήτων ανά Τάξη (Τελευταία 20 λεπτά)

 Για τη Δ' Δημοτικού: Δραστηριότητα με Ξυλομπογιές – «Ζωγραφίζουμε τη Μουσική»

Δίνουμε στους μαθητές λευκά χαρτιά και τους ζητάμε να χρησιμοποιήσουν τρεις ξυλομπογιές: Μπλε, Κόκκινη και Πράσινη. Ακούμε ξανά το κομμάτι και σχεδιάζουν πάνω στο χαρτί τη δική τους "πίστα":

Μουσικό Μέρος	Χρώμα Ξυλομπογιάς	Τρόπος Σχεδίασης στο Χαρτί
Μέρος Α & Μέρος Γ (Το "Ρεφρέν" και τα μελωδικά σημεία)	Μπλε	• Σχεδιάζουν μικρά, γρήγορα ζιγκ-ζαγκ, μικρά κύματα ή τελείες ακολουθώντας τις ανάλαφρες νότες.
Μέρος Β (Το δυναμικό Εμβατήριο)	Κόκκινο	• Σχεδιάζουν μεγάλες γραμμές προς τα πάνω, κύκλους (λούπες) ή έντονα αστέρια κάθε φορά που η μουσική ξεσπάει δυνατά.

Για την Ε' Δημοτικού: Αξιολόγηση με τεστ

Οι μαθητές της Ε' τάξης απαντούν στο παρακάτω κουίζ (είτε προφορικά στην τάξη, είτε γραπτά στο τετράδιό τους) για να ελέγξουν τι έμαθαν:

1. Σε ποια ηλικία ξεκίνησε να συνθέτει μουσική ο Μότσαρτ, όντας παιδί-θαύμα;

• Α) 15 ετών
• Β) 5 ετών 
• Γ) 25 ετών

2. Από ποιες στρατιωτικές μπάντες της εποχής εμπνεύστηκε ο Μότσαρτ για τον ρυθμό του έργου;

• Α) Από τις οθωμανικές στρατιωτικές μπάντες (Σωστό)
• Β) Από τους Γάλλους ιππότες
• Γ) Από τους Βενετούς ναυτικών

3. Ποιο μουσικό όργανο προσπαθεί να μιμηθεί το πιάνο με τον έντονο ρυθμό του στο Μέρος Β;

• Α) Τα κρουστά και τα τύμπανα μιας μεγάλης μπάντας 
• Β) Το φλάουτο
• Γ) Το ηλεκτρικό μπάσο

4. Πώς ονομάζεται η μουσική μορφή στην οποία το αρχικό θέμα (το "ρεφρέν") επιστρέφει ξανά και ξανά;

• Α) Όπερα
• Β) Ρόντο (Rondo) 
• Γ) Καταιγίδα

5. Τι συμβαίνει στον αναβάτη του Line Rider όταν η μουσική μπαίνει στο δυναμικό εμβατήριο (Μέρος Β);

• Α) Σταματάει και ξεκουράζεται
• Β) Κάνει μεγάλες τούμπες και εντυπωσιακά άλματα 
• Γ) Πέφτει και χάνει

1Β. 2Α. 3Α.  4Β.  5Β.

παιχνίδια ρυθμού :