Τι είναι: Είναι μια σύντομη και χαρακτηριστική φράση που δηλώνει την περιοχή που απεικονίζεται, το θέμα του χάρτη ή και τα δύο μαζί. (π.χ. «Πολιτικός Χάρτης της Ελλάδας» ή «Κλιματικός Χάρτης της Ευρώπης»).
Γιατί χρειάζεται: Μας βοηθάει να καταλάβουμε αμέσως το περιεχόμενο του χάρτη και να επιλέξουμε γρήγορα και σωστά τον κατάλληλο χάρτη που χρειαζόμαστε για τη μελέτη μας.
Το υπόμνημα του χάρτη
Τι είναι: Είναι ένα μικρό πλαίσιο (πινακάκι) μέσα στον χάρτη, το οποίο περιέχει όλα τα σύμβολα (σχήματα, σχέδια) και τα χρώματα που χρησιμοποιούνται, μαζί με την ερμηνεία τους.
Γιατί χρειάζεται: Λειτουργεί ως το «κλειδί» ή το «χαρτογραφικό αλφάβητο» για να μπορούμε να αποκωδικοποιήσουμε και να καταλάβουμε τις πληροφορίες που μας δίνει ο χάρτης.
Γιατί έχει σύμβολα αντί για λέξεις: Τα σύμβολα και τα χρώματα κατανοούνται από όλο τον κόσμο, ανεξάρτητα από τη γλώσσα που μιλάει ή την εθνικότητά του. Για παράδειγμα, μια μπλε γραμμή δείχνει πάντα ένα ποτάμι και ένα μαύρο κυκλάκι μια πόλη.
Εργασία : «Ο Χάρτης του δωματίου μου ή της τάξης μου»
Τα παιδιά γίνονται μικροί χαρτογράφοι και σχεδιάζουν έναν οικείο χώρο.
Η αποστολή: Να σχεδιάσουν σε ένα χαρτί Α4 την κάτοψη του δωματίου τους ή της σχολικής τάξης (κοιτώντας από ψηλά).
Τι πρέπει να περιλαμβάνει οπωσδήποτε:
Τίτλο: π.χ. «Ο χάρτης του δωματίου του Γιώργου» ή «Η Ε΄τάξη από ψηλά».
Υπόμνημα: Θα φτιάξουν ένα κουτάκι στη γωνία και θα ορίσουν δικά τους σύμβολα ή χρώματα. Για παράδειγμα: ένα καφέ ορθογώνιο = κρεβάτι/θρανίο, ένα κίτρινο τετράγωνο = γραφείο/έδρα, ένα πράσινο κυκλάκι = καρέκλα.
Το μωρό, όταν γεννιέται, δεν χρειάζεται δόντια γιατί πίνει γάλα. Ύστερα όμως από λίγους μήνες βγάζει τα πρώτα του δόντια, τους "νεογιλούς". Αυτά είναι μικρά δοντάκια για να ταιριάζουν στο μικρό στόμα του μωρού. Όταν το μωρό μεγαλώσει και γίνει παιδάκι θα αποβάλλει αυτά τα δοντάκια και θα βγούνε τα μόνιμα.
Οι ενήλικες, δηλαδή οι μεγάλοι έχουν 28 δόντια και 4 επιπλέον που ονομάζονται "φρονιμίτες". Μερικοί άνθρωποι δεν βγάζουν ποτέ "φρονιμίτες".
Όταν βγάλουμε όλα τα καινούρια μόνιμα δοντάκιαμας και μεγαλώσουμε αρκετά θα έχουμε:
Μόνιμα δόντια(έτσι λέγονται τα καινούρια δοντάκιαμας):
8 κοπτήρες(4 κάτω και 4 πάνω),
4 κυνόδοντες (2 κάτω και 2 πάνω)
8 προγόμφιοι (4 κάτω και 4 πάνω)
12 γομφίοι (6 κάτω και 6 πάνω) = 32 μόνιμα δόντια
Όλα τα δόντιαδενκάνουντηνίδιαεργασία.
Τα δόντια μας είναι σχεδιασμένα ειδικά για την εργασία που κάνουν.
Τα μπροστινά, οι κοπτήρες, είναι ιδανικά για να κόβουν, επειδή είναι σαν λεπτά ορθογώνια και στην άκρη τους είναι κοφτερά.
Δίπλα από τους κοπτήρες είναι οι κυνόδοντες, που επειδή είναι μυτεροί είναι εξαιρετικοί για το σχίσιμο τροφών.
Στα πλάγια και στο πίσω μέρος του στόματος είναι οι προγόμφιοι και γομφίοι, αυτοί ονομάζονται και τραπεζίτες. Είναι πλατιά και χοντρά δόντια και είναι σχεδιασμένα για να αλέθουν το φαγητό που τρώμε.
Από τι αποτελούνται τα δόντια;
Όλα τα δόντια είναι καλυμμένα με ένα εξωτερικό προστατευτικό στρώμα, την αδαμαντίνη. Η αδαμαντίνη δίνει το άσπρο χρώμα στα δόντια μας.
Κάτω από αυτό είναι η οδοντίνη, που είναι σκληρή και αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος του δοντιού μας.
Στο κέντρο βρίσκεται ο πολφός που περιέχει νεύρα και αιμοφόρα αγγεία. Το μεγαλύτερο μέρος του δοντιού είναι μέσα στο ούλο και στο κόκαλο κι έτσι δεν το βλέπουμε.
Το τμήμα του δοντιού, που βρίσκεται πάνω από τα ούλα λέγεται «μύλη», ενώ αυτό που δεν μπορούμε να το δούμε λέγεται «ρίζα».
Οι μαθητές θα δουν την ταινία «Τα μυαλά που κουβαλάς» που με πολύ εύστοχο και ευφάνταστο τρόπο μιλάει για τα συναισθήματα. Πατήστε τον τίτλο της ταινίας για να τη δείτε.
Συζητάμε για το ταξίδι της τροφής και για τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος , ονομάζομαι τα διάφορα μέρη και όργανα του σώματος που συμμετέχουν στην πέψη. Τέλος ζωγραφίζουν το παρακάτω φύλλο εργασίας:
3. Το ανθρώπινο σώμα - εγκέφαλος- σκελετός- καρδιά
Μετά την παρουσίαση των εκπαιδευτικών βίντεο για το ανθρώπινο σώμα, τον εγκέφαλο, το σκελετό και την καρδιά κάθε παιδί γράφει ατομικά το παρακάτω φύλλο εργασίας:
Όποιο παιδί τελειώσει φτιάχνει μαζί με τα υπόλοιπα παιδιά που έχουν τελειώσει τον ομαδικό εαυτό μας και ονοματίζουν τα μέρη εγκέφαλος, σκελετός, καρδιά.
Για αναστοχασμό - αξιολόγηση φτιάχνουμε τον εννοιολογικό χάρτη προσθέτοντας τα μέρη του σώματος που μάθαμε:
Πατήστε την εικόνα με το ανθρώπινο σώμα για να πάτε στον εννοιολογικό χάρτη.
3. Γκέοργκ Φρίντριχ Χέντελ (Handel) & Η Μουσική των Νερών (Water Music)
Εισαγωγή & Η Ιστορία του Συνθέτη (Διάρκεια: 10 λεπτά)
Γεννήθηκε στη Γερμανία το 1685 (την ίδια χρονιά με τον Μπαχ!).
Το Κρυφό Ταλέντο: Ο πατέρας του ήθελε να τον κάνει δικηγόρο και του απαγόρευε τη μουσική. Ο Χέντελ όμως είχε κρύψει ένα μικρό κλαβιχόρδο (παλιό πιάνο) στη σοφίτα του σπιτιού του και μελετούσε κρυφά τα βράδια.
Ο αγαπημένος των Βασιλιάδων: Ταξίδεψε πολύ και τελικά εγκαταστάθηκε μόνιμα στο Λονδίνο της Αγγλίας, όπου έγινε ο επίσημος συνθέτης του παλατιού.
Προβολή Βίντεο & Το Παιχνίδι της Ακρόασης – «Line Rider» (Διάρκεια: 15-20 λεπτά)
Τίτλος Δραστηριότητας: «Οι Χαρτογράφοι του Line Rider»
Οι μαθητές κάθονται ατομικά στα θρανία τους, έχοντας μπροστά τους ένα λευκό χαρτί Α4 και δύο συγκεκριμένες ξυλομπογιές: μία Κίτρινη (ή Πορτοκαλί) και μία Μπλε (ή Πράσινη). Τα φώτα της τάξης είναι ελαφρώς χαμηλωμένα.
1. Πρώτη Προβολή (00:00 - 03:00) – «Η Παρατήρηση»
Πατάτε αναπαραγωγή στο βίντεο Line Rider: Water Music. Οι μαθητές έχουν τα χέρια σταυρωμένα και απλώς παρακολουθούν τη διαδρομή στην οθόνη.
Τι κάνουν οι μαθητές: Εστιάζουν στα μάτια τους. Παρατηρούν ότι ο αναβάτης πότε κάνει τεράστια άλματα στον αέρα και πότε γλιστράει ομαλά σε χαμηλές, κυματιστές γραμμές.
Η παρέμβασή σας στο τέλος της προβολής: Σταματώ το βίντεο και εξηγώ: «Παιδιά, ο Χέντελ έγραψε αυτή τη μουσική για μια βασιλική βαρκάδα σε ποτάμι. Όταν ο αναβάτης κάνει άλματα, η μουσική δυναμώνει γιατί παίζουν τα Χάλκινα Πνευστά (Τρομπέτες/Κόρνα). Όταν κυλάει ομαλά, ακούγονται τα Έγχορδα (Βιολιά) που μιμούνται το ήρεμο νερό».
2. Δεύτερη Προβολή (00:00 - 03:00) – «Η Δράση στο Χαρτί»
Πατάτε ξανά αναπαραγωγή στο βίντεο από την αρχή. Αυτή τη φορά, οι μαθητές παίρνουν τις ξυλομπογιές στα χέρια και μετατρέπονται σε «Χαρτογράφους», σχεδιάζοντας στο χαρτί τους ταυτόχρονα με το βίντεο:
Όταν ο αναβάτης κάνει μεγάλα άλματα (00:00 - 00:20 και στα ανάλογα σημεία): Οι μαθητές ακούν τις τρομπέτες. Παίρνουν την Κίτρινη/Πορτοκαλί ξυλομπογιά και σχεδιάζουν στο χαρτί τους μεγάλα, ψηλά και μυτερά κύματα (που αντιπροσωπεύουν την ένταση των πνευστών).
Όταν ο αναβάτης γλιστράει ομαλά (00:20 - 00:45 και στα ανάλογα σημεία): Η μουσική ησυχάζει και περνάει στα βιολιά. Οι μαθητές αφήνουν αμέσως την κίτρινη, πιάνουν την Μπλε/Πράσινη ξυλομπογιά και σχεδιάζουν χαμηλά, στρωτά και ήρεμα κύματα (που αντιπροσωπεύουν τη γαλήνη του νερού).
3. Αντίθεση & Κλείσιμο – «Sarabande Synthesia» (Διάρκεια: 10 λεπτά)
Δραστηριότητα: Περνάμε σε μια εντελώς διαφορετική ατμόσφαιρα. Προβάλλουμε το βίντεο «Handel - Sarabande - synthesia tutorial».
Η εξήγηση: Εξηγούμε στα παιδιά ότι ο Χέντελ δεν έγραφε μόνο χαρούμενη μουσική για πάρτι σε ποτάμια. Αυτό το κομμάτι, η Σαραμπάντα, είναι ένας παλιός, αργός και σοβαρός χορός.
Τι κάνουν οι μαθητές:Οι μαθητές παίζουν «αόρατο πιάνο» στο θρανίο τους, ακολουθώντας τα τουβλάκια που πέφτουν στην οθόνη.
Φύλλο Εργασίας / Κουίζ Αξιολόγησης
Πού είχε κρύψει ο Χέντελ ένα μικρό πιάνο (κλαβιχόρδο) όταν ήταν παιδί για να μελετάει κρυφά τα βράδια;
Α) Στο υπόγειο του σχολείου
Β) Στη σοφίτα του σπιτιού του
Γ) Μέσα σε μια ντουλάπα στην κουζίνα
Πού πρωτοπαίχτηκε το περίφημο έργο «Μουσική των Νερών» το καλοκαίρι του 1717;
Α) Μέσα σε μια σκοτεινή εκκλησία
Β) Πάνω σε μια σχεδία στον ποταμό Τάμεση
Γ) Σε μια κλειστή αίθουσα χορού στο παλάτι
Γιατί στη «Μουσική των Νερών» (στο βίντεο με το Line Rider) ακούγονται τόσο δυνατά οι τρομπέτες και τα κόρνα;
Α) Για να ακούγεται καθαρά η μουσική στον ανοιχτό χώρο του ποταμού
Β) Επειδή εκείνη την ημέρα είχαν σπάσει όλα τα βιολιά
Γ) Επειδή έτσι ήθελε ο Βασιλιάς
Το δεύτερο κομμάτι που είδαμε στο βίντεο με τα χρωματιστά τουβλάκια (Synthesia) ονομάζεται Sarabande. Τι συναίσθημα μας βγάζει σε σχέση με το πρώτο;
