ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

5. Γνωριμία με την Κλασική Εποχή

Η Κλασική Εποχή στη μουσική είναι η ιστορική περίοδος που εκτείνεται περίπου από το 1750 έως το 1820. Έρχεται αμέσως μετά την εποχή του Μπαρόκ και χαρακτηρίζεται από την αναζήτηση της ισορροπίας, της καθαρότητας, της κομψότητας και της απλότητας.

5.  Βήμα 1: Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ  εισαγωγή και η ιστορία του συνθέτη (Διάρκεια: 10 λεπτά)

• Παρουσιάζουμε τον Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ στους μαθητές με απλό και ζωντανό τρόπο.
• Βασικά στοιχεία αφήγησης:
  • Έζησε τον 18ο αιώνα στην Αυστρία (Σάλτσμπουργκ και Βιέννη) την Κλασική εποχή.
  • Ήταν παιδί-θαύμα: Ξεκίνησε να συνθέτει από 5 ετών και γύριζε όλη την Ευρώπη δίνοντας συναυλίες με την αδερφή του.
  • Το κομμάτι που θα ακούσουμε λέγεται Rondo alla Turca ή αλλιώς «Εμβατήριο». Την εποχή εκείνη στη Βιέννη, ήταν πολύ της μόδας ο ήχος από τα οθωμανικά στρατιωτικά συγκροτήματα που είχαν τεράστια τύμπανα, ντέφια και πιατίνια. Ο Μότσαρτ εμπνεύστηκε από αυτόν τον ιδιαίτερο ρυθμό των κρουστών και έγραψε ένα έργο για πιάνο που μιμείται αυτόν ακριβώς τον ξεσηκωτικό χαρακτήρα της παρέλασης.

Βήμα 2: Η Μορφή του Ρόντο & Προβολή Line Rider (Διάρκεια: 15 λεπτά)

• Εξηγούμε τον όρο Μορφή Ρόντο (Rondo): Είναι η δομή ενός κομματιού όπου το πρώτο, βασικό θέμα (Θέμα Α) επιστρέφει ξανά και ξανά, σαν το ρεφρέν ενός τραγουδιού (Δομή: Α - Β - Α - Γ - Α...).
• Δραστηριότητα Line Rider: Προβάλλουμε στο YouTube το βίντεο "Line Rider - Rondo alla Turca".
• Παρατήρηση: Ζητάμε από τα παιδιά να προσέξουν πώς η γραμμή του αναβάτη αλλάζει σχήμα ανάλογα με τη μουσική:
  • Στο Μέρος Α η γραμμή κάνει μικρά, πυκνά ζιγκ-ζαγκ.
  • Στο Μέρος Β (Εμβατήριο) η γραμμή κάνει τεράστια άλματα και κύκλους (λούπες).
  • Στο Μέρος Γ η γραμμή γίνεται πιο ομαλή και κυματιστή.

---

 Διαχωρισμός Δραστηριοτήτων ανά Τάξη (Τελευταία 20 λεπτά)

 Για τη Δ' Δημοτικού: Δραστηριότητα με Ξυλομπογιές – «Ζωγραφίζουμε τη Μουσική»

Δίνουμε στους μαθητές λευκά χαρτιά και τους ζητάμε να χρησιμοποιήσουν τρεις ξυλομπογιές: Μπλε, Κόκκινη και Πράσινη. Ακούμε ξανά το κομμάτι και σχεδιάζουν πάνω στο χαρτί τη δική τους "πίστα":

Μουσικό Μέρος	Χρώμα Ξυλομπογιάς	Τρόπος Σχεδίασης στο Χαρτί
Μέρος Α & Μέρος Γ (Το "Ρεφρέν" και τα μελωδικά σημεία)	Μπλε	• Σχεδιάζουν μικρά, γρήγορα ζιγκ-ζαγκ, μικρά κύματα ή τελείες ακολουθώντας τις ανάλαφρες νότες.
Μέρος Β (Το δυναμικό Εμβατήριο)	Κόκκινο	• Σχεδιάζουν μεγάλες γραμμές προς τα πάνω, κύκλους (λούπες) ή έντονα αστέρια κάθε φορά που η μουσική ξεσπάει δυνατά.

Για την Ε' Δημοτικού: Αξιολόγηση με τεστ

Οι μαθητές της Ε' τάξης απαντούν στο παρακάτω κουίζ (είτε προφορικά στην τάξη, είτε γραπτά στο τετράδιό τους) για να ελέγξουν τι έμαθαν:

1. Σε ποια ηλικία ξεκίνησε να συνθέτει μουσική ο Μότσαρτ, όντας παιδί-θαύμα;

• Α) 15 ετών
• Β) 5 ετών 
• Γ) 25 ετών

2. Από ποιες στρατιωτικές μπάντες της εποχής εμπνεύστηκε ο Μότσαρτ για τον ρυθμό του έργου;

• Α) Από τις οθωμανικές στρατιωτικές μπάντες (Σωστό)
• Β) Από τους Γάλλους ιππότες
• Γ) Από τους Βενετούς ναυτικών

3. Ποιο μουσικό όργανο προσπαθεί να μιμηθεί το πιάνο με τον έντονο ρυθμό του στο Μέρος Β;

• Α) Τα κρουστά και τα τύμπανα μιας μεγάλης μπάντας 
• Β) Το φλάουτο
• Γ) Το ηλεκτρικό μπάσο

4. Πώς ονομάζεται η μουσική μορφή στην οποία το αρχικό θέμα (το "ρεφρέν") επιστρέφει ξανά και ξανά;

• Α) Όπερα
• Β) Ρόντο (Rondo) 
• Γ) Καταιγίδα

5. Τι συμβαίνει στον αναβάτη του Line Rider όταν η μουσική μπαίνει στο δυναμικό εμβατήριο (Μέρος Β);

• Α) Σταματάει και ξεκουράζεται
• Β) Κάνει μεγάλες τούμπες και εντυπωσιακά άλματα 
• Γ) Πέφτει και χάνει

1Β. 2Α. 3Α.  4Β.  5Β.

παιχνίδια ρυθμού :

 

  2ο.Δευτέρα 26 Οκτωβρίου 2026

2. Ενδιαφέρομαι και ενεργώ -Κοινωνική συναίσθηση κι ευθύνη

υποενότητα: Εθελοντισμός  διαμεσολάβηση

Αξίζει να δίνω

Δρακάκη Ιωάννη

 

 Τα μπαλόνια των αξιών

Γράφουμε στον πίνακα τις: ελευθερία, ισότητα, αλληλεγγύη, αξιοπρέπεια, ειρήνη, δικαιοσύνη

Χωρίζονται τα παιδια σε ομάδες των πέντε  μαθητών και κάθε ομάδα παίρνει πέντε μπαλόνια. Ο εκπαιδευτικός τους ζητά να συζητήσουν τις αξίες που έχουν ήδη σκεφτεί και στο τέλος να επιλέξουν πέντε και να γράψουν μία πάνω σε κάθε μπαλόνι.

Συζητώντας με ολόκληρη την τάξη, προσπαθούν να μειώσουν τον αριθμό των μπαλονιών, διαλέγοντας τις σημαντικότερες αξίες για όλους. Το ότι πρέπει να μειωθεί ο αριθμός των μπαλονιών δεν σημαίνει ότι τα μπαλόνια θα καταστραφούν χωρίς δεύτερη σκέψη: Πριν καταστρέψουν οποιοδήποτε μπαλόνι, η ολομέλεια πρέπει να καταλήξει σε ομόφωνη από­φαση, πείθοντας την ομάδα που δημιούργησε το μπαλόνι να το σκάσει. (Πηγή: Νοιάζομαι και δρω: Εθελοντισμός ~ Αλληλεγγύη - CvEpyos noAf'ms

Δραστηριότητες - Ασκήσεις -  για τον εκπαιδευτικό Αθήνα 2015 Δεσμόν Μη Κερδοσκοπικό Σωματείο και Ίδρυμα Λαμπράκη)

Τέλος ζωγραφίζουν ατομικά μία ακόμη αξία σε χαρτι Α4.

 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΑΙ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΩ – ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ ΚΑΙ ΕΥΘΥΝΗ

 3. Συμπερίληψη: Αλληλοσεβασμός, Διαφορετικότητα

Σταματώ τις Διακρίσεις – Αποδέχομαι τον «Άλλον»

Από τις λογοτεχνικές αναπαραστάσεις στην πραγματική ζωή

Στόχοι: 

-Να προβήματιστούν για τις προσωπικές τους αντιλήψεις και στερεότυπα

-Να υιοθετήσουν κριτική στάση απέναντι τους

 -Να κατανοήσουν την ύπαρξη διακρίσεων και τη σύνδεση τους με στερεοτυπικές αντιλήψεις 

 -Να αναπτύξουν ενσυναίσθηση

 -Να ευαισθητοποιηθούν σχετικά με τα συναισθήματα των άλλων 

2. Εμείς και οι άλλοι

Ξεκινάμε με το τραγούδι Είμαι αλλιώς

Ακούγεται το τραγούδι και επισημαίνουμε τα σχόλια των παιδιών γιατί είναι αλλιώς και πως αντιμετωπίζουν οι άλλοι τη διαφορετικότητα.

Παίζουμε ψηφιακά παιχνίδια για τη διαφορετικότητα και το ρατσισμό.

Με βάση το πρόγραμμα Μικρή Πυξίδα (Compasito) τραβάει κάθε παιδί ενα χαρτάκι και με βάση αυτό φτιάχνει μια κούκλα διαφορετική από κείνο για να είναι φίλος του ή φίλη του.

Τέλος χορεύουμε όλοι μαζί , όλοι διαφορετικοί!

 4. Η ταυτότητα του χάρτη:

Κλίμακα

Η κλίμακα του χάρτη είναι το κλάσμα που μας δείχνει πόσες φορές μικρότερη είναι μία περιοχή ή μία απόσταση επάνω στο χάρτη σε σχέση με την πραγματική της διάσταση στο έδαφος. 

Αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχέια του χάρτη.

Πώς Υπολογίζουμε τις Αποστάσεις

• Βήμα-βήμα για την Πραγματική Απόσταση:
1. Μετράμε με έναν χάρακα την απόσταση σε εκατοστά (εκ.) ανάμεσα σε δύο σημεία επάνω στον χάρτη.
2. Πολλαπλασιάζουμε τα εκατοστά αυτά με τον παρονομαστή της κλίμακας.
3. Μετρέπουμε το αποτέλεσμα από εκατοστά σε μέτρα ή χιλιόμετρα (διαιρώντας με το 100.000 για χιλιόμετρα).

Απαντήσεις: 

Δραστηριότητα 1: Σωστό ή Λάθος

Πρόταση	Απάντηση
α) Η κλίμακα ενός χάρτη είναι η απόσταση μεταξύ δύο σημείων πάνω στον χάρτη.	Λ
β) Η κλίμακα ενός χάρτη είναι ένας αριθμός, που δείχνει πόσες φορές είναι μικρότερη μια περιοχή επάνω στον χάρτη από την ίδια περιοχή στην επιφάνεια της Γης.	Σ
γ) Αν η απόσταση δύο περιοχών στον χάρτη (υπό κλίμακα 1:1.000.000) είναι 5 εκατοστά, τότε η πραγματική απόσταση είναι 5.000.000 εκατοστά ή 50 χιλιόμετρα.	Σ
δ) Όταν αλλάζει η κλίμακα του χάρτη, αλλάζει και η πραγματική απόσταση δύο περιοχών.	Λ
ε) Όταν αλλάζει η κλίμακα του χάρτη, αλλάζει η απόσταση δύο περιοχών πάνω στον χάρτη.	Σ

---

Δραστηριότητα 2: Υπολογισμός απόστασης Αθήνας – Λαμίας

Απάντηση: Η απόσταση των δύο πόλεων πάνω στον χάρτη είναι 20 εκατοστά (cm).

Βήματα Υπολογισμού:

1. Μετατρέπουμε την πραγματική απόσταση σε εκατοστά:
   200 χιλιόμετρα (km) = 200 x 1.000 = 200.000  μέτρα (m)
   200.000  μέτρα (m) = 200.000 x 100 = 20.000.000  εκατοστά (cm)
2. Διαιρούμε με τον παρονομαστή της κλίμακας 1.000.000:
   Απόσταση στον χάρτη= 20.000.000 / 1.000.000 = 20  εκατοστά (cm)

Στο πλαίσιο του βιβλίου σας, σχεδιάστε μια ευθεία γραμμή μήκους 20 εκατοστών με τη βοήθεια ενός χάρακα, βάζοντας μια κουκκίδα στην αρχή (Αθήνα) και μία στο τέλος (Λαμία).

---

Δραστηριότητα 3: Σχεδίαση αίθουσας υπό κλίμακα

1. Εύρεση της Κλίμακας σε μορφή κλάσματος:

• Αφού κάθε 1  μέτρο = 100  εκατοστά πραγματικής απόστασης σχεδιάζεται ως 2  εκατοστά στο χαρτί, το κλάσμα της κλίμακας είναι:
  Κλίμακα 2/100= 1/50 (ή αλλιώς κλίμακα 1:50).

2. Παράδειγμα Υπολογισμού Διαστάσεων:
Καθώς κάθε αίθουσα έχει διαφορετικές διαστάσεις, ας υποθέσουμε ένα τυπικό παράδειγμα σχολικής αίθουσας με πραγματικό μήκος 8 μέτρα και πραγματικό πλάτος 6 μέτρα:

Διάσταση Αίθουσας	Πραγματική Απόσταση	Υπολογισμός για το χαρτί	Διάσταση στο πλαίσιο
Μήκος	8  μέτρα	8 x 2 εκατοστά (cm)	16 εκατοστά (cm)
Πλάτος	6 μέτρα	6 x 2  εκατοστά (cm)	12 εκατοστά (cm)

Στο πλαίσιο του βιβλίου σας, σχεδιάστε ένα ορθογώνιο παραλληλόγραμμο με τις διαστάσεις που θα βρείτε με βάση τη δική σας αίθουσα (πολλαπλασιάζοντας τα πραγματικά μέτρα επί 2).