Γεωγραφία Ε΄Δημοτικού

Επανάληψη 1ης ενότητας: 

Οι χάρτες 

Ένα εργαλείο για τη μελέτη του κόσμου

Επαναληπτικό διαγώνισμα: Οι χάρτες

  6o.ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΑΙ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΩ – ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ ΚΑΙ ΕΥΘΥΝΗ

 4. Συμπερίληψη: Αλληλοσεβασμός, Διαφορετικότητα

Σταματώ τις Διακρίσεις – Αποδέχομαι τον «Άλλον»

Από τις λογοτεχνικές αναπαραστάσεις στην πραγματική ζωή

Στόχοι:  

 Να συνεργαστούν στο πλαίσιο της ομάδας

 Να εντοπίσουν διαφορετικές προσεγγίσεις και τρόπους αποδοχής του «Άλλου» .

Να προβληματιστούν για τις δυνατότητες και τα αποτελέσματα των τρόπων αυτών .

Να προσεγγίσουν με κριτικό πνεύμα τους τρόπους αυτούς και να διακρίνουν τα πιθανά πλεονεκτήματά τους.

 Να επεξεργάζονται τις κειμενικές πληροφορίες και τις παρουσιάζουν με μία ζωγραφία (χάρτης της πορείας του πρωταγωνιστή) 

Να αρχίσουν να σκέπτονται έναν κόσμο στον οποίο η κοινή αποδοχή και ο αλληλοσεβασμός θα είναι σημαντικοί παράγοντες .

6. Καθρέφτης και παράθυρο: Πώς αντιμετωπίζονται οι διακρίσεις στα λογοτεχνικά βιβλία; (β΄μέρος)

Ο Καθρέφτης: Το βιβλίο λειτουργεί ως καθρέφτης όταν ο αναγνώστης βλέπει σε αυτό τον εαυτό του, την κουλτούρα, την ταυτότητα και τις εμπειρίες του.

Το παράθυρο κοιτάξει τη ζωή, τις εμπειρίες και τις προοπτικές ανθρώπων που είναι διαφορετικοί από αυτόν. Αυτό καλλιεργεί την ενσυναίσθηση και σπάει τις προκαταλήψεις.

 Σε ένα χαρτί Α4 κάθε παιδί ζωγραφίζει τον καθρέφτη του και το παράθυρο του.

(Σήμερα μόνο τον καθρέφτη και την επόμενη φορά το παράθυρο επειδή την προηγούμενη φορά ολοκληρώσαμε τη συγγραφή των παραμυθιών.)

Τα παιδιά σε ομάδες των 4 παρουσιάζουν τους καθρέπτες τους πρώτα και μετά τα παράθυρα τους.

Παραμύθι	Στοιχείο Διαφορετικότητας / Προκατάληψης	Κοινωνικό Μήνυμα της Εποχής
Το Ασχημόπαπο	Εμφανισιακός ρατσισμός & ξενοφοβία.	Η κοινότητα απορρίπτει βίαια το «ξένο» στοιχείο. Η αποδοχή έρχεται μόνο όταν αποδειχθεί η «ανώτερη» καταγωγή του (κύκνος).
Ο Μολυβένιος Στρατιώτης	Σωματική αναπηρία / έλλειψη αρτιμέλειας.	Το άτομο με αναπηρία βρίσκεται σε διαρκή μειονεκτική θέση, αντιμετωπίζοντας την απομόνωση παρά την εσωτερική του αξία.
Χιονάτη / Ραπουνζέλ	Φυλετικά & ευρωκεντρικά πρότυπα ομορφιάς.	Το λευκό δέρμα και τα ξανθά μαλλιά ταυτίζονται απόλυτα με την καλοσύνη, την καθαρότητα και την ανωτερότητα.
Η Πεντάμορφη & το Τέρας	Εξωτερική δυσμορφία / «τερατώδης» όψη.	Ο φόβος και η περιθωριοποίηση του άγνωστου. Η ευτυχία απαιτεί τη συμμόρφωση με τα κυρίαρχα πρότυπα (μεταμόρφωση σε πρίγκιπα).
Η Μικρή Γοργόνα	Διαφορετικό είδος / καταγωγή.	Η κοινωνία απαιτεί την πλήρη αφομοίωση του «ξένου». Πρέπει να χάσεις τη «φωνή» σου (ταυτότητα) για να γίνεις αποδεκτός.
Ο Κοντορεβιθούλης	Σωματική διάπλαση (νανισμός).	Η κοινωνική αντίληψη ότι ένα σωματικά διαφορετικό άτομο αποτελεί «βάρος» και υποτιμάται η παραγωγικότητά του.
Σταχτοπούτα	Ταξικός αποκλεισμός & «λερωμένη» εμφάνιση.	Η περιθωριοποίηση και η υποτίμηση των ατόμων που κάνουν χειρωνακτική εργασία.

 

   

   

   

   

 

    ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

7. Γνωριμία με την Κλασική Εποχή

Η Κλασική Εποχή στη μουσική είναι η ιστορική περίοδος που εκτείνεται περίπου από το 1750 έως το 1820. Έρχεται αμέσως μετά την εποχή του Μπαρόκ και χαρακτηρίζεται από την αναζήτηση της ισορροπίας, της καθαρότητας, της κομψότητας και της απλότητας.

7.   Λουίτζι Μποκερίνι - Μενουέτο

«Ο Λουίτζι Μποκερίνι ήταν ένας Ιταλός μουσικός που αγαπούσε τόσο πολύ το βιολοντσέλο, ώστε ταξίδεψε σε όλη την Ευρώπη παίζοντας μουσική. Τελικά, τον κάλεσε ο βασιλιάς της Ισπανίας να ζήσει και να γράφει μουσική στο παλάτι του. Εκεί έγραψε το διάσημο Μενουέτο, έναν χορό τόσο ευγενικό και χαρούμενο σε 3 χρόνους: 1 - 2 - 3)., που χορευόταν σε όλες τις γιορτές των παλατιών!»

Ακρόαση & Ζωγραφική Line Rider (7 λεπτά): Χαμηλώνουμε ελαφρά τα φώτα και προβάλλουμε στο YouTube το Line Rider #6 - Minuetto (Boccherini). Τα παιδιά ζωγραφίζουν στο λευκό Α4 τη διαδρομή με κίτρινο χρώμα στη χαρούμενη μελωδία, αλλάζουν σε μπλε όταν η μουσική γίνεται ήρεμη στη μέση, και ξαναπιάνουν το κίτρινο στο τέλος.

Άσκηση 1: «Η Διαδρομή του Line Rider»

Πάρε μία κίτρινη (ή πορτοκαλί) και μία μπλε ξυλομπογιά. Καθώς βλέπεις το βίντεο:

• Ζωγράφισε τη διαδρομή του σκιέρ με κίτρινο χρώμα όταν ακούς τη χαρούμενη, χορευτική μελωδία.
• Άλλαξε αμέσως σε μπλε χρώμα όταν η μουσική γίνει πιο ήρεμη και απαλή στη μέση.
• Όταν ξαναγυρίσει η αρχική μελωδία στο τέλος, ξαναπιάσε το κίτρινο!

 

 Η Μετάβαση στην 17η Νοεμβρίου 

 Εξηγούμε στα παιδιά: «Το Μενουέτο ήταν η μουσική της ειρήνης και της ευγένειας. Τον Νοέμβριο του 1973 όμως, στην Ελλάδα, οι άνθρωποι δεν είχαν ελευθερία. Τότε γράφτηκε ένα τραγούδι για έναν δρόμο που έγινε σύμβολο ελπίδας». 

 «Ο δρόμος - Μάνος Λοΐζος»

  «Ο δρόμος - Μάνος Λοΐζος»

Τα παιδιά ακούν και παρακολουθούν τους αριθμούς 1 - 2 - 3 - 4

πάνω από τους στίχους, χτυπώντας απαλά το δάχτυλο στο θρανίο.

 

Τραγουδάμε το κομμάτι 2–3 φορές όλοι μαζί πάνω στη φωνή του Μάνου Λοΐζου (αν χρειαστεί, πατάμε παύση ανά δύο στίχους στην πρώτη πρόβα για να το επαναλάβουν).

  5o.ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΑΙ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΩ – ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ ΚΑΙ ΕΥΘΥΝΗ

 4. Συμπερίληψη: Αλληλοσεβασμός, Διαφορετικότητα

Σταματώ τις Διακρίσεις – Αποδέχομαι τον «Άλλον»

Από τις λογοτεχνικές αναπαραστάσεις στην πραγματική ζωή

Στόχοι:  

 Να συνεργαστούν στο πλαίσιο της ομάδας

 Να εντοπίσουν διαφορετικές προσεγγίσεις και τρόπους αποδοχής του «Άλλου» .

Να προβληματιστούν για τις δυνατότητες και τα αποτελέσματα των τρόπων αυτών .

Να προσεγγίσουν με κριτικό πνεύμα τους τρόπους αυτούς και να διακρίνουν τα πιθανά πλεονεκτήματά τους.

 Να επεξεργάζονται τις κειμενικές πληροφορίες και τις παρουσιάζουν με μία ζωγραφία (χάρτης της πορείας του πρωταγωνιστή) 

Να αρχίσουν να σκέπτονται έναν κόσμο στον οποίο η κοινή αποδοχή και ο αλληλοσεβασμός θα είναι σημαντικοί παράγοντες .

5. Καθρέφτης και παράθυρο: Πώς αντιμετωπίζονται οι διακρίσεις στα λογοτεχνικά βιβλία; (α΄μέρος)

Ο Καθρέφτης: Το βιβλίο λειτουργεί ως καθρέφτης όταν ο αναγνώστης βλέπει σε αυτό τον εαυτό του, την κουλτούρα, την ταυτότητα και τις εμπειρίες του.

Το παράθυρο κοιτάξει τη ζωή, τις εμπειρίες και τις προοπτικές ανθρώπων που είναι διαφορετικοί από αυτόν. Αυτό καλλιεργεί την ενσυναίσθηση και σπάει τις προκαταλήψεις.

 

 Σε ένα χαρτί Α4 κάθε παιδί ζωγραφίζει τον καθρέφτη του και το παράθυρο του. Πρώτα ολοκληρώνουμε τη συγγραφή του παραμυθιού από την προηγούμενη φορά.

(Σήμερα μόνο τον καθρέφτη και την επόμενη φορά το παράθυρο.)

Τα παιδιά σε ομάδες των 4 παρουσιάζουν τους καθρέπτες τους πρώτα και μετά τα παράθυρα τους.

Παραμύθι	Στοιχείο Διαφορετικότητας / Προκατάληψης	Κοινωνικό Μήνυμα της Εποχής
Το Ασχημόπαπο	Εμφανισιακός ρατσισμός & ξενοφοβία.	Η κοινότητα απορρίπτει βίαια το «ξένο» στοιχείο. Η αποδοχή έρχεται μόνο όταν αποδειχθεί η «ανώτερη» καταγωγή του (κύκνος).
Ο Μολυβένιος Στρατιώτης	Σωματική αναπηρία / έλλειψη αρτιμέλειας.	Το άτομο με αναπηρία βρίσκεται σε διαρκή μειονεκτική θέση, αντιμετωπίζοντας την απομόνωση παρά την εσωτερική του αξία.
Χιονάτη / Ραπουνζέλ	Φυλετικά & ευρωκεντρικά πρότυπα ομορφιάς.	Το λευκό δέρμα και τα ξανθά μαλλιά ταυτίζονται απόλυτα με την καλοσύνη, την καθαρότητα και την ανωτερότητα.
Η Πεντάμορφη & το Τέρας	Εξωτερική δυσμορφία / «τερατώδης» όψη.	Ο φόβος και η περιθωριοποίηση του άγνωστου. Η ευτυχία απαιτεί τη συμμόρφωση με τα κυρίαρχα πρότυπα (μεταμόρφωση σε πρίγκιπα).
Η Μικρή Γοργόνα	Διαφορετικό είδος / καταγωγή.	Η κοινωνία απαιτεί την πλήρη αφομοίωση του «ξένου». Πρέπει να χάσεις τη «φωνή» σου (ταυτότητα) για να γίνεις αποδεκτός.
Ο Κοντορεβιθούλης	Σωματική διάπλαση (νανισμός).	Η κοινωνική αντίληψη ότι ένα σωματικά διαφορετικό άτομο αποτελεί «βάρος» και υποτιμάται η παραγωγικότητά του.
Σταχτοπούτα	Ταξικός αποκλεισμός & «λερωμένη» εμφάνιση.	Η περιθωριοποίηση και η υποτίμηση των ατόμων που κάνουν χειρωνακτική εργασία.

4ο.Δευτέρα 2 Νοεμβρίου 2026

4. Ενδιαφέρομαι και ενεργώ -Κοινωνική συναίσθηση κι ευθύνη

υποενότητα: Εθελοντισμός  διαμεσολάβηση

Αξίζει να δίνω

Δρακάκη Ιωάννη Το δέντρο των αξιών

 Δημιουργία Δέντρο των  αξιών της τάξης. Ο εκπαιδευτικός γράφει στον πίνακα τις αξίες: ελευθερία, ισότητα, αλληλεγγύη, αξιοπρέπεια, ειρήνη, δικαιοσύνη , ισότητα. Παροτρύνει τους μαθητές να θυμηθούν τι σημαίνει κάθε αξία και πόσο σημαντική είναι στη ζωή μας. Οι μαθητές ζωγραφίζουν το περίγραμμα του χεριού τους στο χαρτί , γράφουν μια αξία μέσα του, το κόβουν και το κολλάμε στο δέντρο των αξιών.  Κάθε μαθητής υπογράφει από κάτω το δέντρο ως ένδειξη συμφωνίας για την τήρηση και την προώθηση αυτών των αξιών. Φτιάχνουν ένα «δέντρο αξιών της τάξης>>, το οποίο γίνεται και mobile. (Πηγή: Νοιάζομαι και δρω: Εθελοντισμός ~ Αλληλεγγύη - CvEpyos noAf'ms Δραστηριότητες - Ασκήσεις - για τον εκπαιδευτικό Αθήνα 2015 Δεσμόν Μη Κερδοσκοπικό Σωματείο και Ίδρυμα Λαμπράκη 

Χορός με τις αξίες 

Οι μαθητές χορεύουν με τη μουσική κι όταν σταματήσει η μουσική διαλέξουν μια αξία από τον πίνακα και την παριστάνουν με παντομίμα. 

 4o.ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΑΙ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΩ – ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ ΚΑΙ ΕΥΘΥΝΗ

 4. Συμπερίληψη: Αλληλοσεβασμός, Διαφορετικότητα

Σταματώ τις Διακρίσεις – Αποδέχομαι τον «Άλλον»

Από τις λογοτεχνικές αναπαραστάσεις στην πραγματική ζωή

Στόχοι: 

Να παρατηρήσουν και αποκωδικοποιήσουν τις πληροφορίες που παρέχει η εικονογράφηση ενός παραμυθιού

Να στοχαστούν πάνω στα παραμύθια ή στην εικονογράφηση του βιβλίου 

Να αναπτύξουν ενσυναίσθηση 

Να κατανοήσουν τα συναισθήματα των άλλων 

Να προτείνουν τρόπους έμπρακτης υποστήριξης ατόμων που βιώνουν διακρίσεις και αποκλεισμό 

4. Μια εικόνα ... χίλιες πράξεις (β΄μέρος)

Τέλος γράφουμε και εικονογραφούμε το δικό μας παραμύθι για τη διαφορετικότητα. 

  5. Προσανατολισμός 

Προσανατολισμός με τη βοήθεια του χάρτη

πυξίδα

Τέλος γράφουμε το τεστ

ΤΕΣΤ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Ε' ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Ονοματεπώνυμο Μαθητή/τριας: _________________________                         ____/____/2026

Ενότητα Α' - Κεφάλαιο 5: Προσανατολισμός

Οδηγία: Βάλε ένα X στο σωστό κουτάκι [ ] για κάθε ερώτηση. (Προσοχή, μόνο μία απάντηση είναι η σωστή!).

1. Αν το πρωί σταθούμε στο προαύλιο του σχολείου και τεντώσουμε το δεξί μας χέρι προς το μέρος που ανατέλλει ο ήλιος, τότε το πρόσωπό μας κοιτάζει:

[  ] α) Το Νότο

[  ] β) Την Ανατολή

[  ] γ) Τη Δύση

[  ] δ) Το Βορρά

2. Σε έναν γεωγραφικό χάρτη, ποιο σημείο του ορίζοντα βρίσκεται πάντα στο πάνω μέρος;

[  ] α) Ο Βορράς

[  ] β) Ο Νότος

[  ] γ) Η Ανατολή

[  ] δ) Η Δύση

3. Ποιο σημείο του ορίζοντα δείχνει πάντα η μαγνητική βελόνα της πυξίδας;

[  ] α) Την Ανατολή

[  ] β) Τη Δύση

[  ] γ) Το Βορρά

[  ] δ) Το Νότο

4. Τι εννοούμε με τον όρο «σχετική θέση» ενός τόπου ή ενός αντικειμένου;

[ ] α) Το υψόμετρο που έχει από την επιφάνεια της θάλασσας.

[ ] β) Τη θέση του σε σχέση με τη θέση ενός άλλου τόπου ή αντικειμένου.

[ ] γ) Την ακριβή θερμοκρασία και τον καιρό της περιοχής.

[ ] δ) Τον συνολικό αριθμό των ανθρώπων που μένουν εκεί.

5. Ποιο είναι το νοτιότερο άκρο του ελληνικού κράτους;

[  ] α) Η Μεγίστη (Καστελλόριζο)

[  ] β) Οι Οθωνοί

[  ] γ) Το Ορμένιο

[  ] δ) Η Γαύδος

   ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

6. Γνωριμία με την Κλασική Εποχή

Η Κλασική Εποχή στη μουσική είναι η ιστορική περίοδος που εκτείνεται περίπου από το 1750 έως το 1820. Έρχεται αμέσως μετά την εποχή του Μπαρόκ και χαρακτηρίζεται από την αναζήτηση της ισορροπίας, της καθαρότητας, της κομψότητας και της απλότητας.

6.  Βήμα 1: Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ 

Συμφωνία αρ.40 in G Minor

Στόχοι: Κατανόηση των μουσικών εντάσεων (Forte / Piano), γνωριμία με τα όργανα της συμφωνικής ορχήστρας και βιωματική ανταπόκριση στις εναλλαγές της μουσικής κλίμακας (Σολ ελάσσονα).

Εισαγωγή & Ανακεφαλαίωση: Σύνδεση με το 'Τούρκικο

 Εμβατήριο' (προηγούμενη εβδομάδα).  

Παρουσίαση της 40ής Συμφωνίας ως μια μουσική γεμάτη αγωνία, ενέργεια και ένα 'ανήσυχο κυνήγι'.

Αν γραφόταν σήμερα θα μπορούσε να ήταν έτσι:

Βήμα 2: Η Συμφωνία αρ.40 Line Rider (Διάρκεια: 10 λεπτά)

 Για τη Δ' Δημοτικού: Δραστηριότητα με Ξυλομπογιές 

«Ο Χάρτης των Αντιθέσεων»:
Ακούμε προσεκτικά το πρώτο μέρος της 40ής Συμφωνίας. Ο Μότσαρτ παίζει ένα παιχνίδι κρυφτού ανάμεσα στα Σιγανά (Piano) και τα Δυνατά (Forte) ξεσπάσματα της ορχήστρας. Εργαζόμαστε ατομικά:

1. Όταν η μουσική είναι Piano (Σιγανά): Παίρνουμε την μπλε ξυλομπογιά και σχεδιάζουμεμέσα στο πλαίσιο απαλές, κυματιστές γραμμές, ακολουθώντας το ανήσυχο μοτίβο των βιολιών.
2. Μόλις ακουστεί το ξαφνικό ξέσπασμα Forte (Δυνατά): Αλλάζουμε αμέσως σε κόκκινη ξυλομπογιά και σχεδιάζεις έντονες, μυτερές γραμμές (σαν κεραυνούς), αποτυπώνοντας την ένταση όλης της ορχήστρας!

 

 Για την Ε' Δημοτικού: Αξιολόγηση με τεστ

Οι μαθητές της Ε' τάξης απαντούν στο παρακάτω κουίζ για να

 ελέγξουν τι έμαθαν:

 Μέρος Α: Ο Ντετέκτιβ της Συμφωνίας

1. Ποιος είναι ο συνθέτης της 40ής Συμφωνίας που ακούσαμε

 σήμερα;

Απάντηση: _______________________________________________________

2. Η 40ή Συμφωνία είναι γραμμένη σε Σολ ελάσσονα κλίμακα. Τι

 είδους συναίσθημα ή ατμόσφαιρα δίνει αυτό στη μουσική;

 (Κύκλωσε το σωστό)

   α) Χαρούμενο, φωτεινό και γιορτινό

   β) Ανήσυχο, δραματικό και γεμάτο αγωνία

3. Ποια οικογένεια οργάνων ακούγεται να παίζει πρώτη το

 πασίγνωστο, γρήγορο θέμα στην έναρξη του έργου;

Απάντηση: _______________________________________________________

 

Μέρος Β: Το Παιχνίδι των Εντάσεων

4. Κατά τη διάρκεια του έργου, ο συνθέτης κάνει ξαφνικές αλλαγές

 στην ένταση του ήχου. Γράψε δίπλα σε κάθε ιταλικό όρο τι σημαίνει:
• Piano (p): ________________________________________

• Forte (f): ________________________________________

 

 Μέρος Γ: Η Δική σου Άποψη

5. Αν αυτή η συμφωνία ήταν η μουσική επένδυση (soundtrack) σε

 μια ταινία, τι θα συνέβαινε στη σκηνή την ώρα που ακούγεται το

 πρώτο μέρος; Περίγραψέ το με 1-2 προτάσεις.
_______________________________________________________

_______________________________________________________

Η Συμφωνία αρ. 40  in G Minor στο πιάνο:

παιχνίδια ρυθμού: 

zumba kids: